Wat gebeurt er als je bewust even niets doet?
Tegenwoordig vullen we bijna elk vrij moment met iets doen. Als we onderweg zijn luisteren we naar een podcast, tijdens het koken staat er muziek aan en als we ergens moeten wachten, pakken we snel onze telefoon.
We zijn gewend geraakt aan bezig zijn.
Waarom voelt niets doen soms zo ongemakkelijk?
Als er geen nieuwe informatie binnenkomt, merk je soms pas hoeveel prikkels je normaal gesproken op een dag krijgt. Allemaal kleine momenten die bij elkaar bijna een constante stroom van informatie vormen.
Ons brein moet al die informatie verwerken. Onderzoek naar telefoongebruik laat bijvoorbeeld zien dat zelfs de aanwezigheid van je eigen telefoon al invloed kan hebben op de cognitieve capaciteit die beschikbaar is voor andere dingen. Je hoeft dus niet eens op je telefoon te kijken om afgeleid te kunnen worden door de aanwezigheid ervan (Ward et al., 2017).
Soms als je op de bank zit en even tijd voor jezelf hebt, ligt je telefoon snel alweer in je hand. Niet omdat er iets belangrijks gebeurt, maar omdat het inmiddels zo'n automatische beweging is geworden. Wanneer we gewend zijn aan die constante stroom van prikkels, kan stilte in het begin bijna voelen alsof er iets ontbreekt.
Wat gebeurt er als je even niets nieuws binnenkrijgt?
Als je jezelf niet de hele tijd nieuwe informatie geeft, ontstaat er ruimte voor je eigen gedachten. Dat hoeft niet altijd bijzonder of productief te zijn. Soms denk je aan je boodschappen, komt er een herinnering boven of merk je dat je eigenlijk best moe bent.
Je aandacht is dan niet meer volledig gericht op een taak, maar beweegt wat meer. Ongestructureerde tijd is niet gelijk nutteloze tijd. Als we niet de hele tijd doelgericht bezig zijn, kan er soms ruimte ontstaan voor spontane gedachten en associaties (Orwig et al., 2023).
Je hoeft niet te mediteren om bewust te vertragen
Bewust vertragen kan soms gewoon zijn dat je vijf minuten met een kop thee op de bank zit zonder naar je telefoon te kijken. Even wandelen zonder podcast of muziek. Of 's ochtends je koffie drinken terwijl je nog even helemaal niets doet.
Het gaat er niet om dat je hoofd leeg moet zijn. Je hoeft je gedachten niet te stoppen. Het enige wat je doet, is jezelf voor een paar minuten geen nieuwe prikkel geven.
Begin eens met één klein prikkelvrij moment
Juist een klein moment dat toch al onderdeel is van je dag kan genoeg zijn. Misschien is dat het eerste kopje koffie in de ochtend of het moment waarop je thuiskomt uit je werk.
Leg je telefoon even weg en probeer dat moment eens niet meteen op te vullen. Geen podcast, geen muziek en geen nieuwe informatie. Gewoon even zitten.
Kan geur helpen om zo'n moment herkenbaar te maken?
Geur kan hierbij een rol spelen, omdat geur sterk verbonden is met herinneringen en emoties. Geuren kunnen gekoppeld worden aan persoonlijke herinneringen en de gevoelens die bij die herinneringen horen. Daarom is geur zo mooi om een moment voor jezelf herkenbaar te maken.
Wanneer je telkens dezelfde geur gebruikt om een bepaald moment, kan die geur na een tijdje onderdeel worden van dat ritueel. Een klein signaal waarmee je jezelf eraan herinnert om even te vertragen (De Bruijn & Bender, 2017).
Je hoeft je volgende rustmoment niet te vullen
We zijn zo gewend geraakt aan het idee dat tijd nuttig moet zijn. Dat we iets moeten leren, iets moeten bereiken of onze tijd op een bepaalde manier goed moeten besteden.
Maar niet ieder moment hoeft iets op te leveren.
Niets doen betekent niet dat er niets gebeurt. Misschien gebeurt er juist iets: je merkt jezelf weer even op.
Jouw momentje voor jezelf.
Bronnen